0

دلیل و علت یخ زدن دست و پا چیست؟

دلیل و علت یخ زدن دست و پا چیست؟

فهرست عناوین

یخ زدگی نوعی آسیب ناشی‌از یخ زدن پوست و بافت‌های زیر آن است. هرچند در مراحل اولیه یخ زدگی آسیب پوستی دائمی نیست و علائمش فقط با احساس یخ زدن دست و پا یا دیگر نواحی ازجمله سردشدن پوست، سوزن سوزن‌شدن و بی‌حسی و رنگ پریدگی پوست همراه است، در مراحل پیشرفته‌تر ممکن است پوست سفت و مومی‌ شود.

می‌دانید در این شرایط باید چه اقداماتی کرد؟‌ در این مقاله، بیشتر با احساس و علائم یخ زدن دست و پا، علائم و عوارض آن و روش‌های درمانش آشنا می‌شوید. تا انتهای مقاله همراه مجله بانوی پارسی باشید.

یخ زدگی دست و پا چیست و چه عوارضی دارد ؟

یخ زدگی با انجماد بافت ایجاد می‌شود. این مسئله زمانی رخ می‌دهد که در دمایی کمتر از نقطه انجماد پوست قرار بگیرید. اولین شواهد یخ زدگی مربوط به یک مومیایی ۵ هزارساله است که در کوه‌های شیلی کشف شد.

جراح ارشد ناپلئون، دومینیک لاری، نیز اولین توصیف از فرایند یخ زدگی را در سال ۱۸۱۲ (یعنی در زمان عقب‌نشینی از مسکو) ارائه کرد و درباره اثرات مضر چرخه انجماد ذوب‌ انجماد بر سربازانی نوشت که در طول شب دست‌ها و پاهای یخ‌زده خود را کنار آتش گرم می‌کردند و روز بعد در همان قسمت‌ها دچار یخ زدن دست وپا می‌شدند.

یخ زدگی معمولا در انگشتان دست و پا ایجاد می‌شود، اما بینی، گونه و چانه هم به‌راحتی یخ می‌زنند. هر فردی ممکن است دچار یخ زدگی شود، حتی افرادی که بیشتر عمرشان در مناطقی سرد زندگی می‌کنند.

اصلی ترین علت یخ زدن دست و پا

زمانی که مدتی طولانی در معرض سرما قرار می‌گیرید، بدن شما به عروق خونی دست و پایتان پیام می‌دهد که منقبض شوند. با کاهش جریان خون به پوست، بدن شما می‌تواند خون بیشتری را به اندام‌های حیاتی بفرستد و مواد مغذی و اکسیژن آنها را تأمین کند. از طرف دیگر، خون کمتری در معرض سرما قرار می‌گیرد و از کاهش دمای داخلی بدن جلوگیری می‌شود.

با ادامه این روند، اندام‌های خارجی (دورتر از قلب) سرد و سردتر می‌شوند. عروق خونی شما مدتی گشاد و دوباره منقبض می‌شوند. دوره‌های انبساط و انقباض چرخه‌ای انجام می‌شوند تا در حد امکان عملکرد اندام‌های شما حفظ شود.

اما زمانی که مغز احساس کند شما در معرض هیپوترمی (کاهش خطرناک دمای بدن به پایین‌تر از ۳۵ درجه سانتی‌گراد) هستید، رگ‌های خونی را برای همیشه منقبض می‌کند تا از ورود خون سرد به درون بدن جلوگیری کند. در این حالت، یخ زدگی آغاز می‌شود.

فرایند یخ زدگی پاها و دست ها

یخ زدگی به ۲ دلیل مختلف ایجاد می‌شود: مرگ سلولی به‌سبب تماس با سرما و مرگ ناشی از نبود اکسیژن. در حالت اول، کریستال‌های یخ در فضای خارجی سلول شکل می‌گیرند، آب از داخل سلول خارج می‌شود و کم‌آبی سلول را تخریب می‌کند.

  پیشگیری و درمان لک بارداری و عوامل موثر ملاسما

در حالت دوم، پوشش عروق خونی آسیب‌ دیده و سوراخ‌هایی در دیواره عروق ایجاد شده‌اند، در نتیجه خون به درون بافت نشت می‌کند و لخته‌های کوچکی در کوچک‌ترین عروق اندام‌ها شکل می‌گیرند. در نهایت، فعل و انفعالات پیچیده‌ای رخ می‌دهند و التهاب باعث آسیب بیشتر بافت می‌شود.

عواملی مثل تماس مستقیم با یخ، تماس با فلزات و مایعات خیلی سرد هم ممکن است موجب بروز یخ زدگی شوند.

درجات یخ زدگی پوست

دسته‌بندی‌های مختلفی برای یخ زدن دست و پا وجود دارد، اما در حالت کلی آن را به ۲ دسته سطحی و عمقی تقسیم می‌کنند. هرچند یخ زدگی‌های سطحی را می‌توانید با گرم‌کردن برطرف کنید، برای درمان نوع عمیق آن باید از روش‌های پزشکی استفاده کنید.اصلی ترین علت یخ زدن دست و پا

علائم یخ زدن دست و پا چیست؟

  • احساس یخ زدگی پا و دیگر اعضا در حالت سطحی با سوزش، بی‌حسی، گزگز، خارش یا احساس سرما در ناحیه درگیر همراه می‌شود و ناحیه درگیر سفید و یخ‌زده است. البته اگر آن را فشار دهید، کمی مقاومت می‌کند.
  • در سرمازدگی عمقی یا شدید، فرد اول دچار کاهش حس می‌شود، اما به‌تدریج حسش را کاملا از دست می‌دهد. تاول‌های متورم و پر از خون روی پوست سفید یا زرد ایجاد می‌شوند که مومی به نظر می‌رسند و با گرم‌شدن به رنگ آبی مایل به ارغوانی درمی‌آیند. ناحیه سفت است و در مقابل فشار مقاومتی ندارد و حتی ممکن است سیاه و مرده به نظر برسد. همچنین ممکن است در زمان گرم‌کردن ناحیه و بازگشت جریان خون درد زیادی داشته باشید. درد مداوم ممکن است طی ۲ تا ۳ روز به حس ضربان تبدیل شود.

ممکن است ناحیه یخ‌زده ظاهر سالمی داشته باشد. بیشتر افرادی که با احساس یخ زدگی پا یا دیگر اعضا به پزشک مراجعه می‌کنند بافت یخ‌زده و مرده ندارند و فقط گذر زمان میزان آسیب بافتی را مشخص می‌کند.

خطرات و عوارض یخ زدن دست و پا انسان

  • افزایش حساسیت به سرما؛
  • افزایش خطر یخ زدگی مجدد؛
  • بی‌حسی طولانی‌مدت در نواحی درگیر؛
  • تعریق زیاد؛
  • تغییر رنگ پوست؛
  • تغییر ناخن یا ازدست‌دادن آن؛
  • سختی مفاصل؛
  • مشکلات رشد کودکان (اگر سرما به صفحه رشد استخوان آسیب‌ زده باشد.)؛
  • عفونت؛
  • کزاز؛
  • مرگ بافتی ناشی‌ از اختلال در جریان خون؛
  • هیپوترمی.

عوامل زمینه‌ساز یخ زدگی دست و پا

  • بیماری‌هایی که بر حس فرد یا واکنشش به سرما اثر می‌گذارند مثل کم‌آبی، تعریق زیاد، دیابت یا کاهش جریان خون به اندام‌ها.
  • مصرف الکل و مواد مخدر.
  • سیگار کشیدن.
  • ترس، پانیک یا بیماری‌های روانی که بر قضاوت شما اثر می‌گذارند.
  • یخ زدگی یا آسیب سرمایی قبلی.
  • یخ زدن دست و پا در نوزاد به دلیل سن خیلی کم
  • قرارگرفتن در ارتفاع خیلی زیاد که اکسیژن کمتری دارد.
  بهترین روش های خانگی برای رفع تیرگی آرنج و زانو

زمان مراجعه به پزشک برای بهبود یخ زدن دست و پا

در مراحل اولیه، تشخیص یخ زدگی سطحی و عمقی یا میزان آسیب بافتی کار سختی است و باید این کار را به پزشک سپرد. فرد دچار سرمازدگی به ارزیابی و درمان احتمالی هیپوترمی و کم‌آبی بدن نیاز دارد.

ارزیابی‌ها

هیچ آزمایشی برای تعیین میزان وخامت یخ زدگی وجود ندارد. پزشک علت مواجهه با سرما را جویا می‌شود و علائم حیاتی مثل دما، ضربان قلب، فشار خون، میزان تنفس و سلامت کلی بدن و موارد تهدیدکننده‌ای مثل هیپوترمی و عفونت شدید را بررسی می‌کند. ممکن است چند هفته بعد از آسیب، عکس‌برداری پرتوی ایکس انجام شود.

وجود حس، رنگ پوست طبیعی، تاول‌هایی با مایع شفاف، تغییر حالت پوست با فشار و صورتی‌شدن پوست با گرما علائم خوبی هستند و تاول‌هایی با مایع تیره، کبودشدن پوست با گرما و تغییرنکردن حالت پوست با فشار نشانه‌های بد.

اقدامات لازم هنگام یخ زدن دست و پا

  • ابتدا کمک بخواهید.
  • برای کاهش ورم، قسمت آسیب‌دیده را بالا نگه دارید.
  • برای جلوگیری از کاهش بیشتر دمای بدن، به جایی گرم بروید.
  • بسیاری از افراد هم‌زمان با یخ‌زدگی دچار هیپوترمی نیز می‌شوند؛ حفظ زندگی مهم‌تر از حفظ انگشتان است.
  • تمام جواهرات و لباس‌هایی را که جریان خون را مسدود می‌کنند، دربیاورید.
  • از نوشیدنی‌های غیرالکلی بدون کافئین استفاده کنید.
  • یک پانسمان خشک و تمیز یا تکه‌ای پنبه بین انگشتانتان قرار دهید تا از سایش آنها به هم جلوگیری کنید.
  • اگر احتمال یخ زدگی مجدد وجود دارد، از گرم‌کردن ناحیه یخ‌زده پرهیز کنید. چرخه انجمادذوب می‌تواند نتایج فاجعه‌باری به بار بیاورد.اقدامات لازم جهت درمان هنگام یخ زدن دست و پا
  • از گرم‌کردن تدریجی بافت چه در محل و چه در وسیله نقلیه خودداری کنید. مؤثرترین روش گرم‌کردن سریع ناحیه یخ‌زده است. بنابراین تا رسیدن به کادر درمان از منابع گرما دوری کنید. یخ زدگی را با چیزهای داغ برطرف نکنید.
  • از تماس ناحیه یخ‌زده با برف یا چیزی مانند آن خودداری کنید، زیرا اصطکاک ایجاده‌شده آسیب بافتی را بیشتر می‌کند.
  • به خاطر داشته باشید که میزان تخریب بافت به مدت‌زمان یخ‌زدگی بستگی دارد نه دمای عامل یخ زدگی. بنابراین انتقال سریع به بیمارستان اهمیت زیادی دارد.

هرچه درمان یخ زدگی زودتر آغاز شود، احتمال بهبود بیشتر می‌شود.

راه های درمان  یخ زدگی دست و پا

  • بعد از حذف عوامل تهدیدکننده زندگی، گرم‌کردن بافت بیشترین اهمیت را دارد. سریع در حمام آب داغ (۴۰ تا ۴۲ درجه سانتی‌گراد) قرار بگیرید و این کار را تا زمان گرم‌شدن کامل (حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه) ادامه دهید. چون این فرایند خیلی دردناک است، می‌توان از مسکن‌ استفاده کرد. همچنین به‌علت احتمال زیاد کم‌آبی بدن، می‌توان از سرم استفاده کرد.
  • بعد از گرم‌شدن، برای اکسیژن‌رسانی به محل و جلوگیری از عفونت باید اقدامات خاصی را انجام داد. مثلا تاول‌های تمیز کوچک دست‌نخورده می‌مانند و تاول‌های بزرگ شفاف تخلیه می‌شوند. تاول‌های خونی با توجه به شرایط یا باید تخلیه شوند یا برای جلوگیری از عفونت دست‌نخورده باقی بمانند. در صورت نیاز، به فرد بوستر کزاز داده می‌شود.
  • برای تعیین شدت جراحت و درمان‌های بعدی، معمولا فرد دچار یخ زدگی حداقل ۱ تا ۲ روز در بیمارستان بستری می‌شود. هر ۶ ساعت از کرم آلوئه‌ورا استفاده می‌شود و ناحیه یخ‌زده بالا نگه داشته می‌شود. ممکن است برای جلوگیری از عفونت ایبوپروفن و برای جلوگیری از گسترش آن آنتی‌بیوتیک تجویز شود. برای یخ زدگی عمقی و حذف بافت مرده، آب‌درمانی روزانه در استخر ۳۷ تا ۳۹ درجه سانتی‌گراد تجویز می‌شود.
  • درمان یخ زدگی طی یک دوره چندهفته‌ای تا چندماهه انجام می‌شود. درمان قطعی (احتمالا جراحی) ممکن است تا ۶ ماه پس از آسیب اولیه انجام نشود. بنابراین ارتباط با پزشک ممکن است مدت‌ها ادامه داشته باشد.
  مزایا و معایب آفتاب گرفتن و برنزه کردن پوست

رهکار های پیشگیری از یخ زدن دست و پا

بعضی افراد بیشتر در معرض یخ زدگی هستند، از جمله:

  • افراد الکلی؛
  • مبتلایان به بیماری‌های روانی؛
  • قربانیان تصادفات رانندگی؛
  • کسانی که ماشینشان در هوای بد خراب شده است؛
  • افراد سیگاری یا افراد مبتلا به بیماری‌های عروق خونی؛
  • بی‌خانمان‌‌ها؛
  • افراد دچار خستگی و کم‌آبی؛
  • کسانی که لباس کافی ندارند؛
  • افرادی مثل کوهنوردان که در ارتفاع زیاد قرار می‌گیرند.رهکار های پیشگیری از یخ زدن دست و پا

افراد همیشه به این خطر آگاه نیستند، اما می‌توانند با انجام کارهایی ساده از یخ زدن دست و پا پیشگیری کنند، از جمله:

  • پوشیدن لباس مناسب؛
  • استفاده از دستکش‌های چندلایه و دستکش‌های یکسره به‌جای دستکش‌های معمولی (زیرا انگشتان گرم شما کنار هم قرار می‌گیرد)؛
  • پوشیدن ۲ جفت جوراب که لایه داخلی از الیاف سنتزی مثل پلی‌پروپیلن (جلوگیری از نفوذ آب) و لایه خارجی آن پشمی باشد (ایجاد عایق)؛
  • محافظت از سر و صورت و گوش‌ها و بینی؛
  • استفاده از لباس‌های کمی آزاد برای جلوگیری از کاهش جریان خون به دست‌ها و پاها؛
  • داشتن همراه برای موقعیت‌های ضروری؛
  • پرهیز از سیگار و نوشیدنی‌های الکلی؛
  • ورزش‌کردن و داشتن تحرک؛
  • مصرف غذای مناسب؛
  • توجه به علائم یخ زدگی.

شما بگویید

شما چقدر با یخ زدن دست و پا و علائم و عوارض آن آشنایی دارید؟ آیا تابه‌حال دچار احساس یخ زدن دست و پا شده‌اید؟‌ در صورت تمایل، می‌توانید تجربه و نظرتان را در قسمت ارسال دیدگاه برایمان بنویسید و این مطلب را از طریق شبکه‌های اجتماعی با دوستانتان به اشتراک بگذارید.

هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید.

منبع: www.chetor.com

نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هجده + یک =